Domowa sieć Wi-Fi bez martwych stref: pasma, mesh i ustawienia

Szybki internet z operatora niewiele daje, jeśli w sypialni sygnał ledwo dociera, a w ogrodzie znika. Martwe strefy wynikają zwykle z fizyki: ścian, stropów i złego rozmieszczenia sprzętu. Poniżej opisujemy, jak dobrać pasma, standard i architekturę sieci, żeby Wi-Fi działało w całym domu.

Pasma 2,4, 5 i 6 GHz

Każde pasmo to inny kompromis między zasięgiem a przepustowością. Im wyższa częstotliwość, tym szybsza transmisja, ale tym silniej sygnał tłumią ściany.

W paśmie 2,4 GHz są tylko trzy nienakładające się kanały o szerokości 20 MHz: 1, 6 i 11. W bloku zwykle wszystkie są zajęte przez sąsiadów. Pasmo 5 GHz oferuje kilkanaście kanałów, a 6 GHz w Europie dysponuje zakresem 480 MHz, w którym zmieści się kilka szerokich kanałów, wolnych od starszych urządzeń.

Wi-Fi 6, 6E i 7: co zmieniają

Wi-Fi 6 (802.11ax) poprawiło przede wszystkim obsługę wielu urządzeń naraz dzięki OFDMA i usprawnionemu MU-MIMO oraz oszczędzanie baterii w urządzeniach mobilnych. Wi-Fi 6E to ten sam standard rozszerzony o pasmo 6 GHz. Wi-Fi 7 (802.11be) wprowadza kanały 320 MHz, modulację 4096-QAM i MLO, czyli jednoczesne korzystanie z kilku pasm przez jedno urządzenie, co obniża opóźnienia i zwiększa stabilność.

Przy łączu do 1 Gb/s nawet dobrze ustawione Wi-Fi 6 zapewni w praktyce 500-900 Mb/s blisko routera. Nowszy standard daje realną korzyść wtedy, gdy również klienci, czyli telefony i laptopy, go obsługują. Kupując sprzęt dziś, rozsądnym minimum jest Wi-Fi 6, a przy wielu nowych urządzeniach Wi-Fi 7.

Mesh, repeater czy punkt dostępowy po kablu

Repeater odbiera sygnał i nadaje go dalej. Najprostsze modele pracują na jednym radiu, przez co dzielą przepustowość mniej więcej na pół i często tworzą osobną nazwę sieci. To rozwiązanie doraźne dla jednego odległego pokoju.

System mesh to kilka współpracujących węzłów z jedną nazwą sieci, wspólnym zarządzaniem i płynnym przełączaniem urządzeń między punktami. Węzły łączą się ze sobą, tworząc tzw. backhaul. W wersjach trójpasmowych jedno radio jest przeznaczone wyłącznie do komunikacji między węzłami, co ogranicza spadki prędkości. Przy łączności bezprzewodowej każdy kolejny przeskok i tak obniża przepustowość i podnosi opóźnienia.

Najlepsze wyniki daje backhaul przewodowy: węzły mesh lub punkty dostępowe połączone kablem Ethernet kategorii 5e lub 6. Każdy punkt ma wtedy pełną przepustowość, a radia obsługują wyłącznie klientów. Jeśli kabla nie da się poprowadzić, alternatywą bywa transmisja po instalacji elektrycznej lub po istniejącym kablu antenowym, z wynikami zależnymi od stanu instalacji.

• Mieszkanie do 60 m²: zwykle wystarczy jeden dobry router w centralnym miejscu.
• Mieszkanie 80-120 m² lub dom parterowy: 2 węzły mesh.
• Dom piętrowy: co najmniej jeden węzeł na kondygnację, najlepiej z kablem.

Rozmieszczenie i kanały

Router stawiaj możliwie centralnie, na wysokości 1-2 m, w otwartej przestrzeni, a nie w szafce, za telewizorem czy przy skrzynce z licznikiem. Sygnał tłumią żelbetowe ściany i stropy, lustra, akwaria, lodówki oraz ogrzewanie podłogowe z metalowymi elementami. Węzły mesh umieszczaj mniej więcej w połowie drogi między routerem a martwą strefą, tam gdzie sygnał jest jeszcze dobry. Docelowo w miejscu węzła poziom sygnału od routera powinien wynosić około -65 dBm lub lepiej.

Automatyczny dobór kanału działa poprawnie w większości nowych routerów, ale w gęstej zabudowie warto sprawdzić aplikacją do analizy Wi-Fi, które kanały są zajęte. W paśmie 2,4 GHz używaj szerokości 20 MHz i jednego z kanałów 1, 6 lub 11. W 5 GHz kanały DFS dają więcej wolnego miejsca, ale router musi je opuścić, gdy wykryje radar, co powoduje krótkie przerwy.

Rozważ też jedną wspólną nazwę sieci dla wszystkich pasm z funkcją band steering, która sama kieruje urządzenia do szybszego pasma. Jeśli starsze sprzęty mają z tym problem, utwórz osobną sieć tylko w paśmie 2,4 GHz. Zbyt duża moc nadawania nie pomaga: telefon słyszy router, ale router nie słyszy słabszego nadajnika telefonu, więc w mesh lepiej sprawdza się moc średnia.

Bezpieczeństwo sieci

Słabe hasło i stary firmware to dziś główne zagrożenia domowej sieci. Kilka ustawień znacząco podnosi poziom ochrony:

• WPA3 lub tryb mieszany WPA2/WPA3; w paśmie 6 GHz WPA3 jest obowiązkowe,
• hasło do sieci o długości co najmniej 12-16 znaków i zmienione domyślne hasło panelu administracyjnego,
• osobna sieć dla gości, odizolowana od komputerów i dysków sieciowych,
• osobna sieć lub VLAN dla urządzeń IoT, takich jak kamery, odkurzacze czy gniazdka,
• wyłączone WPS i zdalny dostęp do panelu z internetu,
• automatyczne aktualizacje firmware lub ręczne sprawdzanie co 1-2 miesiące.

Test prędkości i diagnoza krok po kroku

1. Zmierz prędkość na komputerze podłączonym kablem do routera. Jeśli wynik jest niski już tu, problem leży po stronie łącza lub operatora.
2. Powtórz test przez Wi-Fi metr od routera, a potem w każdym pomieszczeniu. Zapisz prędkość, ping i siłę sygnału w dBm.
3. Sygnał -50 do -65 dBm jest bardzo dobry, -70 dBm wystarcza do przeglądania, a poniżej -75 dBm pojawiają się zrywania.
4. Porównaj wyniki o różnych porach; spadki wieczorem często oznaczają zatłoczenie kanałów lub łącza.
5. Sprawdź, czy telefon w danym pokoju łączy się z najbliższym węzłem, a nie z odległym routerem.
6. Do testów sieci lokalnej, bez wpływu łącza internetowego, użyj narzędzia do pomiaru przepustowości między dwoma komputerami.
7. Po każdej zmianie ustawień wykonaj pomiary ponownie w tych samych miejscach.